libreto kompozytora
przekład libretta: M. ŁEBKOWSKI, S. WERNER
kierownictwo muzyczne: Tadeusz SERAFIN
reżyseria: Laco ADAMIK
scenografia: Barbara KĘDZIERSKA
choreografia: Anna MAJER
kierownictwo chóru: Jarosław BAGROWSKI
współpraca muzyczna: Antoni DUDA
asystent reżysera: Jarosław ŚWITAŁA
premiera: 1 grudnia 2001 r.

AKT I
Odsłona 1.
Rycerz-trubadur (właściwie – minnesanger), Heinrich Tannhauser, tajemniczym trafem dostał się w głąb podziemnego królestwa bogini Wenus; pędzi tam życie wśród nieustannych uciech i rozkoszy. Jest jednak smutny; przesycił się już i tęskni do zwykłego ziemskiego życia śmiertelnych ludzi. W pełnej żaru pieśni, którą intonuje na cześć Wenus, każda z trzech strof kończy się prośbą do władczyni podziemnego królestwa, aby pozwoliła mu wrócić na ziemię. Bogini odmawia – stara się zatrzymać rycerza; Tannhauser wzywa imienia Matki Boskiej i wówczas nagle znika całe podziemne królestwo Wenus.

Odsłona 2.
W słonecznej dolinie w pobliżu Wartburga słychać dźwięk pasterskiej fujarki i śpiew udających się do Rzymu pielgrzymów. Landgraf Turyngii, powracający z polowania wraz ze swą drużyną rycerzy-śpiewaków spotyka Tannhausera. Ten jednak nie odpowiada na pytania, gdzie przebywał tak długo, lecz usłyszawszy, że Elżbieta, siostrzenica landgrafa, nadal o nim pamięta, zgadza się wraz z całym rycerskim gronem ruszyć na Wartburg. Ma nadzieję, że czysta miłość Elżbiety pomoże mu zmazać dręczące jego sumienie występki.

AKT II
Z radością w sercu pozdrawia Elżbieta salę turniejową, której progów nie przestąpiła odkąd wśród rycerzy zabrakło jej ukochanego -Tannhausera. W samą porę odnalazł się rycerz, bo oto na wartburskim zamku ma się odbyć wielki turniej śpiewaczy; mistrzostwo Tannhausera w tej sztuce jest powszechnie znane, więc wszyscy przypuszczają, że on właśnie zdobędzie pierwsze miejsce, a wraz z nim rękę Elżbiety. W uroczystym pochodzie ciągną na zamek goście, witani przez landgrafa i jego siostrzenicę.
Rozpoczyna się turniej śpiewaczy. Rycerze po kolei opiewać mają piękno miłości. Pierwszy wyciąga los przyjaciel Tannhausera -Wolfram von Eschenbach, który również skrycie kocha Elżbietę. W pieśni swej w subtelny i poetyczny sposób daje wyraz uczuciom, śpiewając o miłości czystej i idealnej. Pieśń Wolframa, przyjęta ogólnym aplauzem, budzi prawdziwą burzę w sercu Tannhausera, któremu żywo tkwią jeszcze w pamięci wspomnienia czarodziejskiej groty Wenery. Podejmuje on pełną żaru pieśń na cześć miłosnej rozkoszy i jej władczyni – Wenus. Spotyka się jednak z ogólnym potępieniem. Przed śmiercią z rąk towarzyszy broni go jedynie Elżbieta, zaś landgraf ogłasza wyrok, na mocy którego musi Tannhauser wyruszyć z pielgrzymką do Rzymu i tam, wyznawszy swe grzechy, błagać papieża o przebaczenie.

AKT III
Minęła jesień, z drzew opadły liście. Tannhauser nie wrócił z pokutnej pielgrzymki do Rzymu. Daremnie czeka nań Elżbieta – czeka także i Wofram. któremu wierność wobec przyjaciela nakazuje ukrywać własne uczucie miłości (Pieśń do gwiazdy). Śpiew Wolframa ściąga w jego stronę jakiegoś wynędzniałego wędrowca. To Tannhauser, którego jeszcze niedawno szukała Elżbieta wśród wracających z Rzymu pielgrzymów. Teraz opowiada on Wolframowi swoje smutne dzieje. Nie uzyskał w Rzymie rozgrzeszenia – surowy papież Urban oświadczył, iż prędzej jego laska zazieleni się świeżymi liśćmi, niż tak ogromne grzechy zostaną odpuszczone. Teraz w ostatecznej rozpaczy nieszczęsny wędrowiec wzywa boginię Wenus, która też zjawia się w całej swej krasie, w otoczeniu nimf i syren. Już ma Tannhauser pójść za boginią – lecz od wiecznego potępienia ratują go żałobne dzwony zwiastujące śmierć Elżbiety, która nie przeżyła długotrwałej rozłąki z ukochanym. Umiera także Tannhauser, wyczerpany trudami wędrówki, nękany zgryzotą i wyrzutami sumienia. Z oddali dobiega uroczysty śpiew pielgrzymów sławiących Boga za cud, który się dopełnił: oto nagle na gałązkach wyrosły zielone liście: znak przebaczenia dla największych grzeszników.