Opera Śląska w Bytomiu

  • wyszukiwarka

Opery

rigoletto

Giuseppe Verdi

Rigoletto

Opera w 4 aktach
czas trwania spektaklu: 2 godz. 35 min. – 2 przerwy

spektakl w oryginalnej wersji językowej

libretto: Francesco Maria PIAVE

kierownictwo muzyczne: Tadeusz SERAFIN

reżyseria, choreografia: Henryk KONWIŃSKI

scenografia: Jan BERNAŚ

kierownictwo chóru: Krystyna ŚWIDER

współpraca muzyczna: Piotr WARZECHA

asystenci reżysera: Tadeusz ŚWIECHOWICZ, Marek ZIEMNIEWICZ

premiera: 25 stycznia 1991 r.

Po prapremierze „Rigoletta” /Wenecja – 11 marca 1851 r./ miał Verdi powiedzieć do wykonawcy tytułowej partii: „Jestem rad z siebie i sądzę, że nie napisze nigdy nic lepszego”… Istotnie, choć miał już w dorobku 16 oper, właściwie „Rigoletto” uznane zostało za jego arcydzieło, stanowiące punkt zwrotny w karierze Verdiego i początek wielkiej sławy poza granicami Italii. Ta mistrzowsko skomponowana opera oparta na sztuce Victora Hugo „Król się bawi” prezentuje postać o wyjątkowym dramatyzmie szyderczego błazna nieświadomie uczestniczącego w zmowie, której ofiarą staje się jego porwana i uwiedziona córka… Co scena – to wyjątkowej mocy, jak nieuchronny, tragiczny finał, który zapowiada dominujący motyw przekleństwa i losu. I co scena to niezwykłej teatralnej urody, poczynając od wspaniałego balu na dworze księcia Mantui. I te popularne arie Rigoletta, Gildy, Księcia, którego sławna, ironiczna pieśń: „La donna e mobile” czyli „Kobieta zmienną jest”, zyskała niezwykle powodzenie już w dniu prapremiery.

AKT I

W pałacu księcia Mantui odbywa się bal. W rozmowie księcia z dworzanami oraz w śpiewanej przezeń pełnej temperamentu balladzie („Questa o quella”) rysuje się charakter tego pozbawionego skrupułów młodzieńca, żądnego jedynie rozkoszy i uciech życia. Niedawno uwiódł książę córkę hrabiego Monterone, a teraz wpadła mu w oko piękna hrabina Ceprano. Błazen książęcy, znienawidzony przez wszystkich pokraczny garbus Rigoletto, wyśmiewa publicznie hrabiego Ceprano i doradza księciu, aby dla uniknięcia kłopotów kazał go po prostu uwięzić lub zabić. Hrabia pragnie się zemścić i w tym celu proponuje dworzanom, aby porwać dla księcia młodą i piękną dziewczynę mieszkającą w ustronnym domku, do którego co wieczór potajemnie podąża Rigoletto. Ceprano sądzi, iż dziewczyna ta jest kochanką błazna. Atmosferę balu mąci groźny głos starego hrabiego Monterone, który w majestatycznej postawie staje przed księciem, żądając odeń satysfakcji za uwiedzenie córki. Rigoletto wydrwiwa również jego czyn. Oburzony starzec rzuca na błazna i jego pana straszliwe przekleństwo. Książę każe uwięzić zuchwalca, lecz słowa hrabiego wstrząsnęły nieczułym dotąd sercem Rigoletta, budzą w nim lęk i przeczucie bliskiego nieszczęścia.

AKT II

Późnym wieczorem powraca Rigoletto do swego domu w ustronnym zaułku na przedmieściach Mantui; wciąż dźwięczą mu w uszach straszne słowa przekleństwa. Najemny morderca Sparafucille pragnie ofiarować mu swe usługi, Rigoletto jednak odrzuca propozycję. Czyż jego język – ostry język błazna – nie jest równie dobrą bronią jak żelazo zbója? Lecz po chwili w duszy jego znów budzi się uczucie grozy i lęku (monolog „Pari siamo”). Źródłem trosk i niepokojów błazna jest ukochana córka – Gilda, którą chowa on z dala od ludzi, strzegąc jak skarbu i nie pozwalając ani na chwilę oddalić się od domu, chyba tylko w niedziele do kościoła. Nie wie, że te niedzielne wędrówki wystarczyły, by dziewczę pokochało pięknego nieznanego młodzieńca. Rigoletto, słysząc jakieś kroki za murem, wybiega zaniepokojony na ulicę, tymczasem przez uchyloną furtkę wślizguje się ukradkiem książę w mieszczańskim stroju. To on właśnie wzbudził miłość w sercu Gildy, a teraz ukryty wśród krzewów, dowiaduje się ze zdumieniem, że jest ona córką jego błazna. Po odejściu Rigoletta książę wychodzi z ukrycia i uspokoiwszy przestrach Gildy, przedstawia się jako ubogi student, wyznając jej miłość. Gładkie słowa łatwo znajdują drogę do serca i tak już zakochanej Gildy. Żegna się z ukochanym i pełna wzruszenia pieści się dźwiękiem jego imienia (aria „Caro nome”). Lecz oto na ulicy pojawiają się jakieś cienie. To dworzanie księcia przybyli wykonać swój plan. Pomaga im sam Rigoletto, przekonany, że idzie o hrabinę Ceprano, której pałac znajduje się naprzeciwko jego domu. Pozwala więc zakryć sobie twarz maską i sam trzyma drabinę. Dopiero gdy z oddali dobiega go rozpaczliwy krzyk porwanej Gildy, spostrzega, że padł ofiarą podstępu.

AKT III

Książę nie wie jeszcze o niespodziance, jaką mu zgotowali dworzanie, przeto przekonawszy się o zniknięciu Gildy, przypuszcza, że ktoś inny ośmielił się ją porwać; pragnie ukarać zuchwalca, ogarnia go żal na myśl o smutnym losie dziewczęcia (aria „Parni veder la lagrime”). Jednak szlachetne uczucia na krótko zagościły w sercu księcia. Gdy dworzanie z humorem opisują mu scenę porwania i donoszą, iż rzekoma kochanka Rigoletta znajduje się w pałacu, książę ogarnięty namiętnością spieszy do swej ofiary. Tymczasem przybywa do pałacu Rigoletto. Śpiewając błahą piosenkę (La ra, la ra) i pod maską błazeńskiego dowcipu ukrywając swą troskę, szuka wszędzie śladów obecności Gildy. Dworzanie jednak nie dopuszczają go do pokojów książęcych. Błazen tak długo szydził z nich, teraz i oni mogą nareszcie do woli naigrywać się z jego rozpaczy i poniżenia. Wiadomość, że Gilda nie jest kochanką Rigoletta, lecz jego córką, na chwilę tylko wstrząsa ich sumieniami. Daremnie nieszczęsny ojciec usiłuje groźbami, to znów pokornym błaganiem poruszyć ich serca (aria „Cortigiani”!). Wtem otwierają się drzwi książęcej komnaty i wybiega z nich Gilda. Groźna postawa Rigoletta każe dworzanom opuścić salę, zaś dziewczę, tuląc się do kolan ojca, opowiada mu historię swej miłości oraz scenę porwania (aria „Tutte le feste al tempio”). Wstyd nie pozwala jej dokończyć opowieści , lecz Rigoletto rozumie już wszystko, i w jego sercu wzbiera wściekły gniew. W tym momencie przechodzi przez salę prowadzony do więzienia stary hrabia Monterone. Ubolewa on, iż daremne było jego przekleństwo, nikt bowiem nie pomści jego hańby. Słysząc to Rigoletto w uniesieniu obiecuje okrutnie zemścić się za niego i za siebie i intonuje pełną pasji, żywiołową chęć zemsty. Gilda, w której sercu nie wygasa jeszcze miłość do księcia, prosi ojca, by porzucił swój zamiar, lecz Rigoletto jest nieubłagany: uwodziciel jego córki musi zginąć! (duet „Si, vendetta”).

AKT IV

W domu Sparafucilla książę zaleca się do siostry bandyty, pięknej Magdaleny. Racząc się winem, śpiewa słynną pieśń o zmienności serc kobiecych („La donna e mobile”) i nie przeczuwa, że grozi mu śmierć. Rigoletto zapłacił bowiem Sparafucilowi 200 skudów w zamian za zgładzenie zalotnika Magdaleny. Teraz przyprowadził tu Rigoletto również i Gildę, chcąc, by zrozumiała, że książę nie jest wart miłości. Głosy obu par – księcia i Magdaleny oraz Rigoletta i Gildy – łączą się w mistrzowskim kwartecie („Bella figlia dell’amore”). Rigoletto oddala się, nakazując Gildzie, by w męskim przebraniu podążyła śpiesznie do Werony, a książę, upojony winem i pieszczotami, położył się spać w pokoiku na piętrze. Tymczasem na dworze wybucha burza; chwile tę uważa Sparafucille za najodpowiedniejszą dla dokonania zabójstwa. Magdalena jednak, której spodobał się przystojny młodzieniec, prosi brata, by darował mu życie. Sparafucille po pewnym wahaniu – chce wszak wypełnić sumiennie to, za co mu zapłacono – wyraża zgodę, jeżeli tylko znajdzie się ktoś, kogo by mógł zabić zamiast księcia. Słysząc to Gilda postanawia poświęcić się za ukochanego; udając podróżnego puka do drzwi i wchodzi do wnętrza. Pojawia się Rigoletto i otrzymuje od Sparafucilla worek z ciałem zamordowanej ofiary. W jego sercu wzbiera dzikie uczucie triumfu. Lecz oto dobiega go wesoły śpiew księcia. Rigoletto, przerażony, rozpruwa worek i w bladym świetle księżyca poznaje twarz Gildy. Konając wyznaje ona ojcu, co uczyniła i dlaczego. Rozpacz Rigoletta nie jest w stanie zatrzymać gasnącego życia (duet „Lassu in ciello”). Gilda umiera, zaś Rigoletto z obłędnym okrzykiem: „Spełniło się przekleństwo”, pada bez zmysłów na ziemię obok jej martwego ciała.

Z „Przewodnika operowego” Józefa Kańskiego

Obsada spektaklu na dzień 09.06.2013r.

Soliści, Chór, Balet i Orkiestra Opery Śląskiej pod Dyrekcją Krzysztofa Dziewięckiego 

Rigoletto

Andrzej Szkurhan

Gilda

Ewelina Szybilska

Książe

Maciej Komandera

Magdalena

Katarzyna Haras

Sparafucille

Aleksander Teliga

Marullo

Włodzimierz Skalski

 Monterone

Bogdan Kurowski 

Hrabina Ceprano 

Joanna Kściuczyk 

Hrabia Ceprano 

Cezary Biesiadecki 

Giovanna 

Ewa Pytel 

Borsa 

Hubert Miśka 

Paź 

Leokadia Duży 

III Międzynarodowy Konkurs Wokalistyki Operowej im. Adama Didura
I Europejska Akademia Sztuki Wokalnej
Śląskie - pozytywna energia Opera Śląska w Bytomiu jest instytucją kultury Samorządu Województwa Śląskiego Miasto Bytom

Nasza misja

Opera Śląska - tworzymy pomost pomiędzy klasycznym pięknem sztuki operowej, a współczesnymi odbiorcami
w Polsce i na świecie

Dołącz do nas