Opera Śląska w Bytomiu

  • wyszukiwarka

Opery

Borys Godunow

Modest Musorgski

Borys Godunow

Dramat muzyczny w 4 aktach
Spektakl w 2 częściach
czas trwania spektaklu: 2 godz. 45 min. – 1 przerwa

Libretto kompozytora na podstawie dramatu Aleksandra Puszkina „Borys Godunow” i „Historii państwa rosyjskiego” Nikołaja M. Karamzina. Wersja partytury opracowana przez Dymitra Szostakowicza. Spektakl w języku oryginału, sceny w Sandomierzu – tekst polski, przekład: Joanna KULMOWA

premiera w Operze Śląskiej: 5 czerwca 2004 r.

inscenizacja i reżyseria: Wiesław OCHMAN

kierownictwo muzyczne: Tadeusz SERAFIN

dekoracje i kostiumy: Allan RZEPKA

kierownictwo chóru: Anna TARNOWSKA

choreografia: Jarosław ŚWITAŁA

wznowienie sceniczne z okazji Jubileuszu 55.lecia pracy artystycznej WIESŁAWA OCHMANA:                                                                                                                                                                                      26 października 2013 r. 

inscenizacja i reżyseria: Wiesław OCHMAN

kierownictwo muzyczne: Tadeusz SERAFIN

dekoracje i kostiumy: Allan RZEPKA

choreografia: Jarosław ŚWITAŁA

przygotowanie chóru: Krystyna Krzyżanowska-Łoboda

współpraca muzyczna: Krzysztof Dziewięcki

asystenci reżysera: Maciej Komandera, Jarosław Świtała

asystent dyrygenta: Mieczysław Unger

PROLOG

Obraz 1.

Na dziedzińcu Dziewiczego Klasztoru pod Moskwą zebrał się tłum, zanosząc błagalne modły, by niebiosa natchnęły Borysa Godunowa, który w tym właśnie klasztorze się zatrzymał, do przyjęcia ofiarowanej mu korony carów Rosji. Tajny pisarz Szczełkałow przynosi wiadomość, że Borys wciąż się waha. Wreszcie jednak uroczyste dźwięki dzwonów zwiastują, że Borys Godunow uległ błaganiom ludu i zgodził się wziąć na swe ramiona ciężar władzy nad Rosją. Obraz 2. Wśród radosnych okrzyków tłumu kroczy Borys przez plac Kremlowski na uroczystą koronację do Uspieńskiego Soboru. Posępne przeczucia wypełniają jego duszę, lecz Borys błaga niebiosa o łaskę dla swego panowania, aby stał się prawdziwie ojcem powierzonego mu ludu.

CZĘŚĆ I

Obraz 1. Głęboką nocą w Czudowskim Klasztorze sędziwy mnich Pimen przy mdłym świetle kaganka spisuje kronikę dziejów kraju. Ostatnia jeszcze tylko pozostała mu do zapisania wiadomość, której nie zna nikt prócz niego – wieść o śmierci małoletniego carewicza Dymitra, zamordowanego potajemnie na rozkaz Godunowa. Uwieczni jeszcze tę straszną historię i dzieło jego życia będzie skończone. Chciwie słucha tajemniczych, ogólnikowych zdań Pimena młody mnich Grigorij, któremu marzą się uciechy wielkiego świata, sława, zaszczyty i władza nad ludźmi. W umyśle jego rodzi się zuchwały plan.

Obraz 2. Do karczmy nad litewską granicą zagląda dwóch mnichów obieżyświatów: Warłaam i Misaił. Obydwaj pokrzepiają się tęgo podaną im przez karczmarkę butelczyną (pieśń Warłaama „Posłuchajcie co się stało w Kazaniu”). Tymczasem przybywa zbiegły z klasztoru Grigorij i dyskretnie wypytuje o drogę do granicy. W chwilę potem wkracza zbrojna straż, poszukująca zbiega z moskiewskiego klasztoru. Ponieważ niepiśmienny dowódca straży nie umie sam odczytać rysopisu zbiega, Grigorij wyręcza go, a widząc że niewątpliwie o niego właśnie chodzi, recytuje tekst listu gończego tak, by wskazywał on na Warłaama. Zanim przerażony w najwyższym stopniu, a przy tym mocno już pijany włóczęga zdołał przypomnieć sobie trudną sztukę czytania i wydukać prawdziwy tekst listu, Grigorij korzystając z zamieszania znika bez śladu.

Obraz 3. Na sandomierskim zamku wojewody Mniszcha, jego córka Maryna, słucha śpiewów dziewcząt służebnych. Nie chce ona jednak pochwał swej piękności, ale pieśni o wielkości i potędze Polski. Dalej jeszcze sięgają marzenia dumnej wojewodzianki. Chciałaby za pośrednictwem cudzoziemskiego awanturnika, który podając się za carewicza Dymitra, szuka w Polsce schronienia, zasiąść na tronie w Moskwie! W tych ambitnych planach utwierdza Marynę jezuita Rangoni, nakłaniając ją, aby dla dobra prawdziwej wiary ujarzmiła rzekomego Dymitra swymi wdziękami i nie wahała się poświęcić nawet swej czci dziewiczej, jeżeli miałoby to dopomóc do realizacji wielkich dążeń Kościoła – poddania prawosławnej Rosji pod władzę Rzymu.

Obraz 4. W pałacowym ogrodzie oczekuje ukochanej Maryny samozwańczy carewicz Dymitr, którym jest zbiegły z klasztoru młody mnich Grigorij. Przy dźwiękach poloneza przechodzi koło niego piękna Maryna we wspaniałym orszaku wielbiących jej ród i urodę magnatów. Niebawem wojewodzianka pojawia się znów przy fontannie. Obiecuje ona Dymitrowi, iż będzie należeć do niego, lecz tylko za cenę carskiej korony (duet: „Dymitrze! carewiczu!”). Dymitr uroczyście ślubuje wywalczyć dla niej tron Rosji, Maryna pada w jego objęcia.

CZĘŚĆ II

Obraz 1. W carskim pałacu na Kremlu carówna Ksenia oddaje się tęsknym marzeniom nad portretem swego zmarłego narzeczonego, zaś jej braciszek, Fiodor, z uwagą studiuje wielką mapę Rosji. Po chwili jednak poważne nastroje pryskają i dzieci wraz z nianią oddają się wesołej zabawie. Nadchodzi car Borys. Fiodor z dziecinną powagą ukazuje ojcu na mapie ogrom państwa, nad którym wypadnie mu panować. Słowa dziecka pogłębiają jeszcze wewnętrzny niepokój i posępne myśli gnębiące duszę cara ( monolog: „Najwyższą władzę”). Pojawia się kniaź Szujski, donosząc, że carskiemu tronowi zagraża uzurpator, który w Polsce znalazł możnych sprzymierzeńców. Borys przyjmuje Szujskiego niezbyt przyjaźnie, gdyż podejrzewa jego samego o organizowanie tajnego spisku. Wieść, że ów uzurpator ma na imię Dymitr, wstrząsa carem i przeraża go. Czyżby to był prawdziwy Dymitr? Szujski jednak przysięga, że prawdziwy carewicz nie żyje, sam przecież widział jego zwłoki. Borys zostaje sam. Do jego wzburzonego umysłu docierają dźwięki kuranta starego zegara i w tym momencie carowi wydaje się, że w kącie pokoju dostrzega krwawe widmo zamordowanego dziecięcia. Tej strasznej wizji nie wytrzymają już nerwy Borysa. Błagając Boga o litość, pada zemdlony na ziemię.

Obraz 2. Na Kremlu zebrała się rada bojarska, aby zastanowić się, co począć wobec groźby ze strony ciągnącego na Moskwę z pomocą Polaków samozwańczego carewicza Dymitra. Car Borys, aczkolwiek w bardzo złym stanie zdrowia, pojawia się na radzie. Jednak przed rozpoczęciem obrad kniaź Szujski prosi o posłuchanie dla starca mającego obwieścić bardzo ważne fakty. Wprowadzony na salę obrad Pimen opowiada zebranym o cudownym uzdrowieniu ślepca, któremu we śnie objawił się zamordowany carewicz Dymitr, nakazując pomodlić się na swoim grobie w Uglickim Soborze. Czując utkwiony w sobie baczny wzrok starego mnicha i pojmując, że ten zna tajemnicę jego zbrodni, Borys załamuje się ostatecznie. Odprawia bojarów, każe przynieść sobie habit pokutny i zawezwawszy syna Fiodora, żegna się z nim, powierzając mu zarazem swój tron i polityczny testament. Chce iść do klasztoru, by pokutować za swój czyn, lecz za późno. Zdrowie jego nie wytrzymało strasznych przeżyć, i tu, u stopni tronu, Borys umiera (modlitwa i scena śmierci Borysa: „Żegnaj, mój synu”).

Obraz 3. W lesie pod Kromami zebrał się tłum rosyjskiego ludu. Zbrojni chłopi pojmali właśnie carskiego zausznika, bojara Chruszczowa. Mali chłopcy drwią z biednego obłąkanego żebraka, który zaszedł w te strony, zaś dwaj zbiegli mnisi Warłaam i Misaił, agitują przeciwko Borysowi, starając się pozyskać sympatię ludu dla Dymitra Samozwańca. W tej samej misji przybywają dwaj jezuici: Łowicki i Czernikowski, tłum jednak przybiera wobec nich wrogą postawę. Ratuje ich przybycie Dymitra we własnej osobie. Ten obiecuje swą pomoc i opiekę wszystkim prześladowanym przez tyrańskie rządy Borysa. Wśród nieopisanego entuzjazmu zbrojny pochód z Dymitrem na czele wyrusza na Moskwę. W opustoszałym lesie pozostaje obłąkany nędzarz i żałośnie zawodzi: Biada, biada ci, nieszczęsny narodzie!

W oparciu o tekst z „Przewodnika operowego” Józefa Kańskiego.

 


Obsada spektaklu na dzień 30.03.2014

SOLIŚCI, CHÓR, ORKIESTRA ORAZ BALET OPERY ŚLĄSKIEJ POD DYREKCJĄ TADEUSZA SERAFINA

Borys Godunow

Aleksander Teliga

Fiodor

Leokadia Duży

Ksenia

Ewa Majcherczyk

Grigorij, Dymitr Samozwaniec

Juliusz Ursyn Niemcewicz

Pimen

Damian Konieczek

Andriej Szczełkałow

Włodzimierz Skalski

Maryna Mniszchówna

Renata Dobosz

Rangoni

Adam Woźniak

Warłaam

Bogdan Kurowski

Kniaź Szujski

Bogdan Desoń

Misaił

Hubert Miśka

Niania

Magdalena Spytek

Szynkarka

Anna Borucka

Mikiticz Pristaw

Witold Dewor

Nawiedzony

Grzegorz Biernacki

Mitiuch

Juliusz Krzysteczko

Jezuita Ławicki

Janusz Wenz

Jezuita Czernikowski

Piotr Rachocki

Bojar Chruszczow

Paweł Brol

Naczelnik Policji

Michał Schoppa

Bojarin

Michał Bagniewski

III Międzynarodowy Konkurs Wokalistyki Operowej im. Adama Didura
I Europejska Akademia Sztuki Wokalnej
Śląskie - pozytywna energia Opera Śląska w Bytomiu jest instytucją kultury Samorządu Województwa Śląskiego Miasto Bytom

Nasza misja

Opera Śląska - tworzymy pomost pomiędzy klasycznym pięknem sztuki operowej, a współczesnymi odbiorcami
w Polsce i na świecie

Dołącz do nas